Szkoła Podstawowa nr 1 im. Jana Pawła II

Niezbędnym warunkiem rozwoju kultury czytelniczej jednostki są właściwie trzy czynniki: kontakt z książka, opanowanie sztuki czytania i odczucie gratyfikacyjnej wartości lektury. Zapewnienie dziecku dostępu do książek pobudza chęć nauki czytania, aby móc samodzielnie zaspokajać potrzebę poznawczą. Wzbudzanie pozytywnych emocji poprzez kształtowanie stosunku do książek w dzieciństwie staje się dla człowieka wartością. Pozytywny stosunek do książek oraz posiadane umiejętności wpływają na powstanie motywacji czytelniczych. 

Te trzy czynniki uwidaczniają, że na motywacje czytelnicze największy wpływ ma dzieciństwo. Wtedy najbardziej kształtuje się system wartości w podatnej na wpływy psychice dziecka. Im wcześniej odczuje ono wartości lektury (chociażby dzięki czytaniu książek przez matkę, która zaspokaja potrzebę bliskości, bezpieczeństwa), tym większa gwarancja przyjaźni z książką na całe życie. Jeśli dziecko nauczy się zaspokajać swe potrzeby psychiczne w inny sposób, ukształtowane przyzwyczajenia nie łatwo później zmienić. W późniejszym wieku szkolnym nauka odgrywa bardzo duży wpływ, im dłuższy okres nauki, tym istnieje większa szansa na rozbudzenie i wzmocnienie potrzeb czytelniczych. Z przekonania o wartości uprawiania lektury rodzi się potrzeba czytania.

"Potrzeba jest definiowana jako odczucie braku czegoś, co dla jednostki ma wartość" . Potrzeby są koniecznym warunkiem przy istnieniu motywacji, uruchamiają działanie człowieka w kierunku zaspokajania potrzeb. U osób, które nie odczuwają potrzeb czytelniczych, motywacje z czasem zanikają. Wpajanie nawyku sięgania po książkę przez szkołę daje duże prawdopodobieństwo, że to, co bywa przymusem lekturowym, może stać się z czasem odczuwalną potrzebą. Zamiłowania i zainteresowania czytelnicze rozwijają psychikę oraz są ważnym elementem motywacji czytelniczej. Rozwój zainteresowań młodzieży uzależniony jest bardziej od stopnia rozwoju psychicznego niż wieku dorastania. Zainteresowania wiążą się z czynnościami lubianymi i wykonywanymi w czasie wolnym.

Istnieją różne powody, dla których ludzie czytają. Najbardziej powszechnym są takie, które wynikają z różnych konieczności oraz których celem jest uzyskanie kontaktu z tekstem przyjemności, relaksu, czy zaspokojeniu ciekawości. Obcowanie zarówno z książka jak i czasopismem w obecnych czasach staje się coraz bardziej popularne (chociaż nie dla wszystkich). Tego samego zdania jest Janusz Dunin mówiąc, że "czytanie bywa dziś określane jako czynność powszednia, należąca do sfery codzienności, a nie wydarzeń świątecznych, godnych specjalnego odnotowania i zapamiętania, nie wymaga tak jak np. teatr, żadnych specjalnych przygotowań. Nie jest zjawiskiem powszechnym, ponieważ znaczna część społeczeństwa potrafi się bez niego obejść" [4]. Dlatego ważnym zadaniem rodziny, szkoły, biblioteki szczególnie w środowisku wiejskim jest, aby wzbudzać motywację do czytania i umieć przekonać jednostki, że warto czytać, ponieważ każde zetknięcie z tekstem przynosi korzyści i pozostawia pozytywny ślad w osobowości człowieka.

Rodzina najwcześniej oddziałuje na dziecko, kształtuje nie tylko zainteresowania książką, ale również przekonuje, że warto ją czytać. W wyniku tego przekonania rodzi się potrzeba czytania w dzieciństwie, a później w wieku dojrzałym. 

Człowiek nie rodzi się czytelnikiem. Staje się nim w trakcie wrastania w konkretną kulturę. Aby w owej kulturze rodzinnej dziecko mogło kształtować pozytywne nawyki czytania, obcowania z książka, musi widzieć czytających domowników, musi mieć w domu książki i czasopisma. 

Brak wpajania nawyku czytania w środowisku rodzinnym może doprowadzić do zmniejszenia aktywności czytelniczej. Czytanie książek przez rodzinę małym dzieciom ma duży wpływ na wychowanie moralne dziecka, uczy radości, smutku, współczucia. Oglądanie ilustracji pobudza wyobraźnię oraz dostarcza wielu doznań estetycznych. Z obserwacji wynika, że najaktywniejszą i często najliczniejszą grupę użytkowników biblioteki stanowią dzieci i młodzież, które miały styczność z książką już od najmłodszych lat. Pozytywny stosunek do książki kształtowany był przez rodzinę.

Szkoła odgrywa wyjątkową rolę w edukacji czytelniczej dzieci i młodzieży. Stwarza każdemu dziecku możliwość kontaktu ze słowem drukowanym poprzez stosunkowo długi czas, co jest ważne przede wszystkim w środowisku wiejskim, gdzie dostęp do książki jest utrudniony, a książka nie jest wartością cenioną. Szkoła proponuje przyjaźń z książką w okresie życia człowieka, cechującym się wielką chłonnością umysłu, ciekawością świata i podatnością na wpływy wychowawcze. Szkoła przez swój system dydaktyczno-wychowawczy oddziaływuje profilaktycznie na ucznia, który z różnych przyczyn stroni od książki. Funkcjonalny model obejmuje przede wszystkim czytanie spontaniczne, dobrowolne, przez nikogo nie narzucone. Dziecko sięga w różnych okresach rozwoju po odmienne lektury, odpowiadające jego potrzebom społecznym, psychicznym, nie należy wychodzić z założenia, że lektura ma większy wpływ od innej książki na edukację czytelniczą. Każdy kontakt z literaturą rozwija osobowość jednostki oraz kształtuje jego różnorodne kompetencje czytelnicze. Błędne jest również myślenie, że należy usunąć z dzieciństwa telewizję, komputer, internet, a zostawić tylko książkę. Dłuższy okres edukacji zapewnia dłuższe obowiązkowe obcowanie ze światem książek, większe oswojenie z publikacjami różnego typu. W związku z tym czytelnictwo ludzi dorosłych w dużym stopniu zależy od nabytego nawyku czytania literatury w okresie szkolnym.

Na motywacje czytelnicze mają duży wpływ również biblioteki, które udostępniają swoje zbiory szerokim kręgom społeczeństwa. Służą rozwijaniu i zaspokajaniu potrzeb czytelniczych oraz współdziałają w upowszechnianiu wiedzy i kultury. Biblioteki mają na celu rozwijanie potrzeb czytelniczych , a przede wszystkim:
- Gromadzą i udostępniają materiały biblioteczne dobrane stosownie do potrzeb ogółu mieszkańców oraz są niezbędne do samokształcenia i rozwoju kulturowego.
- Udzielają wszystkim zainteresowanym wszechstronnej informacji i fachowego poradnictwa w doborze lektury".

Biblioteka szkolna jest miejscem, gdzie użytkownicy od najmłodszych lat wdrażają się do pracy umysłowej. Proces ten nie jest łatwy. Podczas pobierania nauki w szkole podstawowej uczniowie poznają zasady czytelnictwa i przyswajają sobie metody zdobywania wiedzy. Mimo to często obserwuje się niepewność, onieśmielenie, brak samodzielności w poszukiwaniu źródeł informacji i nieumiejętność korzystania z nich. W tym celu bibliotekarze prowadzą różnorodną działalność z czytelnikiem indywidualnym i zespołowym, stwarzając warunki nawiązywania bliższych kontaktów, a dzięki temu podnoszą jego kulturę czytelniczą. Praca z czytelnikiem indywidualnym polega na doborze odpowiedniej lektury, udzielaniu potrzebnych informacji, wskazywaniu odpowiednich materiałów w zbiorach bibliotecznych potrzebnych do poszczególnych przedmiotów nauczania. Celem pracy z czytelnikiem zbiorowym jest oddziaływanie na grupę osób w celu zainteresowania ich książką i czytelnictwem. Biblioteka prowadzi różnorodne formy działalności, przede wszystkim wystawy książek, lekcje biblioteczne, wycieczki uczniów do biblioteki, konkursy czytelnicze. Są to najczęściej stosowane formy popularyzacji książki i czytelnictwa.

Od bibliotekarza, jego wiedzy, umiejętności zawodowych zależy poziom działalności biblioteki, jej ranga i przydatność w środowisku. Im więcej inwestycji i pomysłowości wykaże bibliotekarz, tym lepiej wychowa młodzież na świadomych czytelników i odbiorców kultury.

Literatura:

  1. J. Papuzińska, Książki, dzieci, biblioteka, Z zagadnień upowszechniania czytelnictwa i książki dziecięcej, W-wa 1992r. 
    2. J. Długosz, Materiały do pracy z tekstem literackim w klasach początkowych. 
    3. A. Wajda, Metodyka i organizacja czytelnictwa, PWN, W-wa 1983r. 
    4. E. Skubich, Jak rozwijałem zamiłowania czytelnicze, Życie Szkoły 2/2001r.

logo m     logo CyfrowaSzkola    Zagrajmy o sukces    szkola dobrych praktyk sp    szkola dobrych praktyk gim  

 

  awarded etwinning school label       Cyberauci logo for light

 

       dziecko w sieci    sieciaki    dbi    SPR logo      akademia puchatka     

 

     szkola w ruchu      banner patronat                      DEU    logo chd

 

   dobra szkola logo kolor     http://www.bpe.powiat.lublin.pl/       Schule im Wandel logo