Szkoła Podstawowa nr 1 im. Jana Pawła II

Dzieci nadpobudliwe są zwykle dziećmi trudnymi, wymagającymi większego wkładu pracy, większej cierpliwości, bardzo przemyślanego, konsekwentnego działania dla osiągnięcia pozytywnych rezultatów wychowawczych. Należy jednak pamiętać głównie o tym, że działania wychowawcze, które mają doprowadzić do opanowania nadpobudliwości i przeciwdziałania jej skutkom należy zacząć jak najwcześniej. Nadpobudliwość psychoruchowa dziecka, której nie przeciwdziałano we wcześniejszych okresach, w wieku przedszkolnym przejawia się w całej działalności dziecka i powoduje dalsze trudności wychowawcze.

 Jak więc należy postępować z takimi dziećmi, aby im pomóc?

Po pierwsze, należy dzieciom tym stworzyć warunki, w których będą mogły zaspokoić swoją potrzebę ruchu. W zajęciach tych powinien brać udział ktoś z dorosłych, organizujący zabawę (np. sportową), planując jej przebieg i czuwając, aby nie przekształciła się ona w "szaleństwo", które dzieci męczy, a nie uspokaja. Zabawy ruchowe powinny być przeplatane spokojnymi: rysowaniem, lepieniem. Pamiętając jednak, że dziecku nadpobudliwemu trudno jest skoncentrować się przez dłuższy czas np. na rysunku, winniśmy włączyć się do zabawy poprzez skierowanie jego uwagi na jakieś ważne szczegóły, pomoc w momencie trudności, zachęcenie do dokończenia zadania. Ważne jest, aby podczas zabawy dziecka nie krytykować jego wytworu, nie grozić karą, jeśli nie potrafi wykonać zadania. Należy spokojnie pokazać najlepszy sposób uzyskania celu, podsunąć potrzebny klocek, kredkę, pomóc w przezwyciężeniu trudności. Bardzo ważne jest, aby dziecko przyzwyczaiło się wykonywać rozpoczęte czynności do końca, aby nie rezygnowało z zadania, nie rzucało go w połowie. Tu potrzebna jest nasza pomoc i spokój. Cierpliwie należy dziecku wskazywać nawet wiele razy, jak można zlepić np. wycinankę: zamalować obrazek itp. Wielokrotne powtarzanie wskazówek potrzebnych dziecku do wykonania zadania ma uzasadnienie: trudności w koncentracji uwagi mogą być powodem, iż jednorazowe wyjaśnienie nie będzie przez dziecko zrozumiałe, jeśli w tym właśnie momencie zainteresowało się ono (na chwilkę) innym obiektem. Po to, aby dziecko doprowadziło podjęte zadanie do końca, stawiany przed nim cel działania powinien być niezbyt odległy, a poziom trudności dostosowany do możliwości dziecka. Dzień dziecka nadpobudliwego powinien być tak zorganizowany, aby określone zajęcia odbywały stale w tym samym porządku, a zatem np. po śniadaniu spacer, zabawa na powietrzu, obiad zawsze o tej samej porze dnia. Przed snem spokojne czytanie książeczek, a nie wielogodzinne oglądanie telewizji. W stosunku do dziecka nadpobudliwego należy unikać dodatkowych pobudzających bodźców, nadmiaru zabawek, osób go otaczających. Wszystko to bowiem powoduje wzrost, a nie obniżenie poziomu napięcia dziecka, a więc wzrost jego gwałtowności, zdezorganizowania itp. Możemy sami np. zaobserwować, że dziecko zachowuje się bardziej niespokojnie, niegrzecznie, jest pobudzone, gdy wokół niego jest więcej ludzi. Oczywiście nie oznacza to, że powinniśmy izolować dziecko od grupy przedszkolnej i w ogóle od szerszego środowiska. Znaczy to jedynie, że należy mu zapewnić dobrą organizację powszedniego dnia, a w dni szczególne np. uroczyste, świąteczne, uzbroić się w cierpliwość, rozumiejąc, że pobudzone zachowanie dziecka - jest wynikiem sytuacji, w której jest nadmiar bodźców - a nie jego złej woli.

Nasza cierpliwość, opanowanie, współpraca z rodzicami, uzgodnienie wymagań stawianych wobec dziecka, zrozumienie ich trudności, są podstawowymi warunkami dobrego rozwoju dzieci nadpobudliwych.

Wskazówki dla rodziców i nauczycieli do postępowania z dzieckiem nadpobudliwym

  1. Wyszukiwanie celów działania niezbyt odległych, które gwarantują pewność ich osiągnięcia.
  2. Przyzwyczajanie i wdrażanie dziecka do finalizowania każdego przedsięwzięcia.
  3. Kontrola i przypominanie o przyjętych na siebie przez dziecko zobowiązaniach.
  4. Pomoc, współdziałanie i obserwowanie przebiegu działań.
  5. Regulowanie reakcji emocjonalnych dzieci, przez wprowadzenie elementów angażujących funkcje poznawcze.
  6. Oszczędzenie niepotrzebnych bodźców dziecku nadpobudliwemu, lecz nie chronienie go przed wszelkimi bodźcami.
  7. Przyzwyczajanie do pokonywania trudności (uodparnianie), a nie chronienie go przed nimi.
  8. Nie obarczanie dzieci wieloma obowiązkami jednocześnie lub zadaniami zbyt trudnymi.
  9. Stopniowanie trudności, jak i zakresu działania, w miarę możliwości niedopuszczanie do niepowodzeń.
  10. Wykonywanie niektórych fragmentów pracy za dziecko, zachęcając je do jej kontynuowania.
  11. Unikanie krytyki, podkpiwania pod adresem dzieci, gdyż może stać się to przyczyną zaburzeń ich równowagi emocjonalnej.
  12. Nie stosowanie drastycznych środków wychowawczych takich jak: kary fizyczne, izolacja pod zamknięciem, agresja słowna w postaci awantur i krzyków, długotrwałych dyskusji.
  13. Właściwe planowanie zajęć domowych i przedszkolnych.

Najważniejsze wskazówki zalecane w środowisku domowym:

  • zapewnienie spokojnej, nacechowanej ciepłem i życzliwością atmosfery emocjonalnej w rodzinie
  • konsekwentne oddziaływania wychowawcze tzn. względnie stałe wymagania i prawa ze strony obojga rodziców

Niedopuszczalne jest wychowanie:

    1. niekonsekwentne tzn. wymagania i prawa dziecka zmieniają się w zależności od nastrojów rodziców, różnych postaw np.: nadopiekuńczość jednego a rygorystyczność drugiego,
    1. rygorystyczne tzn. stosowanie rygorystycznych metod połączonych z częstym i dotkliwym karaniem, co prowadzi do uległości dziecka i lęku przed rodzicami oraz nasilającej się agresji poza domem, pełna akceptacja dziecka, natomiast dezaprobata negatywnych zachowań np.: zamiast "denerwujesz mnie" powiedz "twoje zachowanie mnie denerwuje",

Konieczne jest:

      • załatwianie wszelkich problemów związanych z dzieckiem w momentach jego wyciszenia, bez stosowania agresji oraz kar fizycznych,
      • dostrzeganie i nagradzanie zachowań będących przejawem skupienia , za próby pohamowania pochopnych reakcji,
      • równowaga w karaniu i nagradzaniu,
      • jasno określony i konsekwentnie przestrzegany system najważniejszych reguł i zasad,
      • powierzenie dziecku obowiązków dostosowanych do wieku, początkowo niezbyt odległych w czasie, by nie dopuścić do "zapominania",
      • stała kontrola i przypominanie o obowiązkach np. sprawdzanie pracy domowej,
      • stopniowe zwiększanie zakresu obowiązków i osłabienie kontroli, należy jednak pamiętać, że u dzieci nadpobudliwych proces ten następuje wolniej, gdyż prawidłowe nawyki wytwarzają się wolniej i są mniej trwałe,
      • przyzwyczajanie i wdrażanie dofinalizowania każdej czynności- nie należy dziecka odrywać od rozpoczętego zajęcia np. odrabiania lekcji czy nawet zabawy,
      • wyznaczanie jasnego rozkładu dnia - trzymać się tego mocno, zachować konsekwencje w ustalaniu reguł,
      • mówić do dziecka głosem przyciszonym, spokojnym, powolnym,
      • unikać publicznych uwag,
      • unikać pośpiechu, wykonywania czynności na "ostatnią chwilę" szczególnie przed zaśnięciem dziecka, pół godziny przed snem wyłączyć telewizor.

Umiejętne wypełnianie czasu wolnego:

  1. zajęcia sportowe, rytmika, koła zainteresowań, ukierunkowane zabawy ruchowe, długie spacery
  2. majsterkowanie, rysowanie, kredkowanie, malowanie farbami, wycinanie- rozładowują napięcie i poprawiają sprawność rąk,
  3. ograniczanie do minimum telewizji i gier komputerowych ( dostarczają one dodatkowych bodźców wpływających na pobudliwość!), natomiast zwiększenie ilości bodźców słuchowych (radio, opowiadania) te sprzyjają koncentracji uwagi,
  4. izolacja od wielobodźcowego środowiska szczególnie podczas nauki:
  5. utrzymywanie porządku na biurku,
  6. wyrabianie nawyku samokontroli, rodzic kontroluje, ale dziecko pracuje samodzielnie,
  7. w razie niepokojących trudności w nauce zgłaszanie się z dzieckiem do specjalistów: psychologa lub pedagoga.
  8. wprowadzenie zrównoważonej diety ograniczającej cukier, słodycze, chipsy, sól, napoje gazowane, produkty konserwowane chemicznie.
  9. wprowadzać posiłki zawierające białko( mięso, jajka, orzechy, jogurt, biały ser) oraz warzywa zawierające wapń, magnez, witaminę C i kompleks wit. B

Tylko od nas dorosłych zależy, czy dziecko nadpobudliwe psychoruchowo będzie tylko trudniejszym wychowawczo dzieckiem, czy też dzieckiem o zaburzonym rozwoju.

Pedagog szkolny

 

logo m     logo CyfrowaSzkola    Zagrajmy o sukces    szkola dobrych praktyk sp    szkola dobrych praktyk gim    

 

       dziecko w sieci    sieciaki    dbi    SPR logo      akademia puchatka     

 

      szkola w ruchu      banner patronat                      DEU    logo chd

 

http://www.bpe.powiat.lublin.pl/       Schule im Wandel logo